Göz Çizdirme Ameliyatı: Muayene, Yöntemler ve İşlem Süresi

Göz çizdirme ameliyatı, miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi kırma kusurlarında korneanın odaklama gücünü değiştirmeyi amaçlayan refraktif cerrahi işlemlerin günlük dildeki adıdır. Amaç gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltmaktır. Tek bir teknik yoktur. LASIK, yüzey lazeri yöntemleri ve lentikül çıkarma teknikleri aynı hedefe farklı cerrahi yollarla ulaşır. Hangi yöntemin uygun olduğu yalnızca göz numarasına değil, korneanın yapısına, göz yüzeyine, yaşa, numaranın stabilitesine ve kişinin beklentilerine bağlıdır.

Bu nedenle lazer göz ameliyatı kararı, işlem gününden çok daha önce başlayan ayrıntılı bir uygunluk değerlendirmesine dayanır. İyi bir muayenenin amacı yalnızca kaç derece miyopi veya astigmatizma olduğunu ölçmek değil, korneanın lazer sonrası güvenli biçimde kalıp kalamayacağını ve beklenen görsel sonucun kişinin ihtiyaçlarıyla uyumlu olup olmadığını belirlemektir.

Göz çizdirme öncesi muayenede ne değerlendirilir?

Refraktif cerrahi muayenesinde görme keskinliği ve gözlük numarası yeniden ölçülür. Korneanın ön ve arka yüzey yapısını inceleyen topografi veya tomografi, kornea kalınlığı ölçümü, gözyaşı filmi ve göz yüzeyinin değerlendirilmesi de cerrahi planın temel parçalarıdır. American Academy of Ophthalmology refraktif cerrahi öncesi değerlendirmede görme ölçümleri, kırma kusuru incelemesi, kornea topografisi veya tomografisi, santral kornea kalınlığı ve göz yüzeyi değerlendirmesini temel unsurlar arasında sayar.

Muayenede ayrıca geçirilmiş göz ameliyatları, göz travması, kuru göz yakınmaları, kullanılan ilaçlar ve sistemik hastalıklar sorgulanır. Gerektiğinde göz bebeği büyüklüğü, göz içi basıncı, göz hareketleri ve retina gibi diğer yapılar da değerlendirilir. Çünkü lazer korneaya uygulanıyor olsa da ameliyatın uygunluğu bütün gözün sağlık durumuyla ilişkilidir.

Kontakt lensler korneanın şeklini geçici olarak değiştirebildiği için ölçümlerin doğruluğunu etkileyebilir. Bu nedenle muayeneden önce lens kullanımına ara verilmesi istenebilir. Süre, lens tipine ve hekimin ölçüm protokolüne göre değişir. Özellikle sert veya gaz geçirgen lens kullananlarda kornea şeklinin doğal haline dönmesi daha uzun sürebilir. Kliniğin verdiği bırakma süresine uymak, ameliyat planının yanlış ölçümlere dayanmaması açısından önemlidir.

Kimler lazer göz ameliyatı için uygun olabilir?

Uygunlukta tek bir yaş veya numara sınırı her hasta için yeterli değildir. Genel olarak kişinin erişkin olması, gözlük numarasının yakın dönemde belirgin biçimde değişmemiş olması ve korneanın planlanan düzeltmeye uygun kalınlık ve yapıda bulunması beklenir. U.S. Food and Drug Administration değişken göz numarası, kornea hastalıkları, belirgin kuru göz, iyileşmeyi etkileyebilecek bazı hastalıklar veya ilaçlar gibi durumların refraktif cerrahi uygunluğunu etkileyebileceğini vurgular.

Keratokonus veya korneada incelme ve şekil bozukluğu şüphesi, aktif göz yüzeyi hastalığı, görmeyi etkileyen katarakt ve kontrolsüz bazı göz hastalıkları lazer planını değiştirebilir. Hamilelik veya emzirme döneminde kırma kusurunda geçici değişiklikler görülebildiği için işlem genellikle stabil ölçümler elde edilene kadar ertelenir. Bazı kişilerde lazer yerine gözlük, kontakt lens, fakik göz içi lens veya yaş ve lens durumuna göre farklı cerrahi seçenekler daha uygun olabilir.

Beklenti de tıbbi ölçümler kadar önemlidir. Göz çizdirme ameliyatının hedefi herkese hayat boyu sıfır numara garantisi vermek değildir. Başarılı bir işlem sonrasında bile belirli koşullarda gözlük gerekebilir. Yaşla gelişen yakın görme güçlüğü olan presbiyopi de korneaya uygulanan lazerle tamamen ortadan kaldırılan bir yaşlanma süreci değildir.

Başlıca göz çizdirme yöntemleri nasıl farklılaşır?

Güncel lazer refraktif cerrahi yaklaşımında en sık konuşulan gruplar LASIK, yüzey lazeri işlemleri ve lentikül çıkarma yöntemleridir. The Royal College of Ophthalmologists bu yöntemleri LASIK, PRK benzeri yüzey tedavileri ve SMILE benzeri lentikül çıkarma teknikleri olarak ayrı gruplarda ele alır. Aralarındaki önemli fark, korneaya hangi tabakadan ve hangi cerrahi yolla ulaşıldığıdır.

LASIK nasıl yapılır?

LASIK sırasında korneada ince bir flep oluşturulur. Flep kaldırıldıktan sonra excimer lazer, önceden hesaplanan miktarda kornea dokusunu yeniden şekillendirir. Ardından flep yerine kapatılır ve dikiş kullanılmadan doğal biçimde yerleşmesi beklenir. Bu yöntemin önemli avantajlarından biri görmenin çoğu hastada kısa sürede toparlanabilmesidir. Buna karşılık flep varlığı, temaslı sporlar veya göze darbe riski yüksek yaşam biçimlerinde yöntem seçimini etkileyebilir.

PRK ve TransPRK nasıl yapılır?

Yüzey lazeri yöntemlerinde korneanın en dış hücre tabakası geçici olarak uzaklaştırılır ve düzeltme excimer lazerle yüzeye yakın dokuda yapılır. PRK ile TransPRK arasındaki temel fark, yüzey tabakasının nasıl kaldırıldığıdır. TransPRK'da bu aşamanın bir kısmı veya tamamı lazerle gerçekleştirilebilir. Korneada LASIK tipi bir flep bulunmaması bazı hastalarda tercih nedeni olabilir. Bunun karşılığında ilk günlerde ağrı, batma, sulanma ve bulanık görme LASIK'e göre daha belirgin olabilir ve işlevsel görmenin toparlanması daha uzun sürebilir.

Lentikül çıkarma yöntemi nasıl yapılır?

SMILE olarak bilinen teknik ve aynı prensibi kullanan diğer lentikül çıkarma işlemlerinde femtosaniye lazer kornea içinde mercek biçimli ince bir doku tabakası oluşturur. Cerrah bu lentikülü küçük bir kesiden çıkarır. Excimer lazerle yüzey ablasyonu yapılmaz ve LASIK flebi oluşturulmaz. Bu yaklaşım özellikle bazı miyopi ve astigmatizma hastalarında seçenek olabilir. Yine de hangi numaraların tedavi edilebildiği ve hangi göz yapılarının uygun olduğu kullanılan teknolojiye ve tıbbi değerlendirmeye bağlıdır.

Göz çizdirme ameliyatı ne kadar sürer?

Göz çizdirme ameliyatı ne kadar sürer? İşlemin kendisi genellikle kısa sürer. Royal College of Ophthalmologists hasta bilgilendirmesinde iki gözün birlikte tedavi edildiği lazer görme düzeltme işleminin tipik olarak yaklaşık yarım saat sürdüğü belirtilir. Bu süre yalnızca lazerin çalıştığı saniyeleri değil, hastanın pozisyonlandırılması, göz kapaklarının açık tutulması, cihazın hizalanması, cerrahi aşamalar ve iki göz arasındaki hazırlığı da kapsar.

Klinikte geçirilen toplam süre ise bundan daha uzundur. Ameliyat öncesi son kontroller, damlaların uygulanması, kimlik ve tedavi planı doğrulaması, işlem sonrası göz kontrolü ve taburculuk talimatları zaman alır. Bu nedenle randevu süresini yalnızca lazerin aktif olduğu süreyle eşitlemek doğru değildir. Kullanılan yöntem, iki gözün aynı gün tedavi edilip edilmemesi ve ek kontroller toplam süreyi değiştirebilir.

İşlem günü hangi aşamalar izlenir?

1. Son doğrulama yapılır: Tedavi edilecek gözler, ölçümler ve planlanan yöntem kontrol edilir. Göz yüzeyi ve o günkü klinik durum yeniden değerlendirilir.
2. Uyuşturucu damla uygulanır: Lazer refraktif cerrahi çoğunlukla damla anestezisi altında yapılır. Hasta işlem boyunca uyanıktır.
3. Göz kapakları açık tutulur: Bir kapak ekartörü istemsiz kırpmayı engeller. Cihaza göre göz hareketlerini takip eden sistemler veya hafif vakumla sabitleme kullanılabilir.
4. Korneaya seçilen yöntem uygulanır: LASIK'te flep ve excimer lazer aşamaları, yüzey lazerinde yüzey hazırlığı ve ablasyon, lentikül yönteminde ise femtosaniye lazer ve lentikül çıkarma işlemi gerçekleştirilir.
5. İlk kontrol yapılır: Cerrah kornea ve işlem alanını değerlendirir. Uygun olduğunda hasta aynı gün evine gider ve reçete edilen damlaları kullanmaya başlar.

İşlem sırasında parlak ışıklar, basınç hissi veya kısa süreli bulanıklık yaşanabilir. Ağrı beklenen ana duyum değildir çünkü kornea yüzeyi damla ile uyuşturulur. Yine de deneyim kullanılan tekniğe göre değişebilir. İşlem sonrası eve dönüş için araç kullanmamak ve önceden ulaşım planlamak güvenli bir yaklaşımdır.

İyileşme süresi yöntemlere göre neden değişir?

İşlem süresi kısa olsa da görsel iyileşme süresi aynı değildir. LASIK'te kornea yüzeyi büyük ölçüde yerinde kaldığı için görme çoğu kişide hızlı toparlanır ve günlük işlere dönüş erken olabilir. Lentikül çıkarma sonrasında toparlanma da genellikle hızlıdır ancak ilk günlerde görüntü netliği kişiden kişiye değişebilir.

PRK ve diğer yüzey lazerlerinde dış kornea tabakasının yeniden oluşması gerektiği için ilk birkaç gün daha fazla batma, sulanma ve ışık hassasiyeti görülebilir. Sürüş standardına ulaşma ve ekrana yoğun dönme süresi LASIK'e göre daha geç olabilir. İşe dönüş veya araç kullanma kararı takvimden çok kişinin görme düzeyi ve hekimin kontrol bulgularına göre verilmelidir.

İyileşme tamamlanırken görmede gün içinde dalgalanma, kuruluk, ışıkların çevresinde hale veya gece parlaması görülebilir. Bu belirtiler çoğu hastada zamanla azalır ancak herkeste aynı hızda kaybolmaz. Reçete edilen damlaların düzenli kullanılması ve planlanan kontrollerin aksatılmaması erken dönemde önem taşır.

Lazer ile göz içi lens aynı işlem midir?

Hayır. Lazer refraktif cerrahi korneanın şeklini değiştirerek göze giren ışığın retinaya daha doğru odaklanmasını hedefler. Fakik göz içi lens uygulamasında ise doğal göz merceği yerinde bırakılır ve göze ek bir mercek yerleştirilir. Refraktif lens değişiminde doğal mercek çıkarılıp yapay mercekle değiştirilir. Bunlar farklı anatomik yapılara müdahale eden ayrı cerrahi gruplardır.

Kornea yapısı lazer için elverişli olmayan veya düzeltilecek kırma kusuru korneal lazerin uygun sınırları dışında kalan bazı kişilerde lens temelli seçenekler değerlendirilebilir. Yaş, doğal göz merceğinin durumu, numaranın tipi ve retina gibi diğer göz yapıları bu kararı etkiler. Bu nedenle yüksek numaraya sahip olmak tek başına lazerin yapılamayacağı veya mutlaka göz içi lens gerektiği anlamına gelmez.

Lazer göz ameliyatının riskleri nelerdir?

Lazer göz ameliyatı elektif bir cerrahidir ve hiçbir yöntem risksiz değildir. Kuru göz yakınmaları, dalgalı görme, gece parlaması, hale, ışık saçılması, eksik veya fazla düzeltme görülebilir. Bazı kişiler işlem sonrasında belirli aktiviteler için yine gözlük veya kontakt lens kullanabilir. Daha seyrek olarak enfeksiyon, iltihap, kornea şeklinin zayıflaması veya görme kalitesini kalıcı biçimde etkileyebilen komplikasyonlar gelişebilir.

Risk profili yalnızca yöntem adıyla belirlenmez. Korneanın başlangıç şekli ve kalınlığı, göz yüzeyinin sağlığı, düzeltilmek istenen numara ve kişinin iyileşme özellikleri de önemlidir. Bu nedenle bir yöntemi herkese daha güvenli veya daha üstün ilan etmek doğru değildir. Uygunluk muayenesinin asıl değeri, hangi risklerin belirli bir göz için kabul edilebilir olup olmadığını ayırabilmesidir.

Yöntem seçerken hangi sorular sorulmalı?

• Kornea topografisi ve kalınlığı bu işlem için uygun mu?
• Bu göz numarası için neden LASIK yerine PRK veya lentikül çıkarma öneriliyor?
• Beklenen görme hedefi nedir ve işlemden sonra hangi durumlarda gözlük gerekebilir?
• Kuru göz veya gece görüşüyle ilgili kişisel riskler var mı?
• İlk kontrol ne zaman yapılacak ve işe veya araç kullanmaya dönüş hangi bulgulara göre belirlenecek?
• İstenen sonuca tam ulaşılamazsa ek düzeltme seçeneği var mı?
• İleride katarakt ameliyatı gerektiğinde önceki lazer işlemi hangi bilgilerin saklanmasını gerektirir?

Geçmişte lazer göz ameliyatı olmuş olmak gelecekteki göz bakımını ortadan kaldırmaz. Özellikle göz içi basıncı ölçümlerinin ve ileride yapılabilecek katarakt ameliyatı hesaplamalarının önceki kornea cerrahisinden etkilenebileceği bilinmelidir. Bu nedenle işlem öncesi gözlük numarası ve cerrahiye ait ölçümlerin saklanması, sonraki yıllarda başka bir göz hekimine başvurulduğunda bu öykünün belirtilmesi yararlıdır.

Ameliyat sonrasında hangi belirtiler gecikmeden değerlendirilmelidir?

İlk günlerde hafif batma, sulanma, dalgalı görme veya ışık hassasiyeti beklenebilir. Buna karşılık giderek artan ağrı, belirgin kızarıklık, hızla kötüleşen bulanıklık, travma sonrası yeni görme kaybı veya belirgin ışık hassasiyeti olağan iyileşme belirtisi kabul edilmemelidir. Böyle bir durumda planlanan kontrol tarihini beklemek yerine ameliyatı yapan ekiple gecikmeden iletişime geçmek gerekir.