Rehabilitasyon ve Destek Hizmetleri İşitme Hizmetleri
Timpanometri Nedir? Orta Kulak Ölçümü Nasıl Yapılır?
Timpanometri, kulak zarı ve orta kulağın mekanik yanıtını değerlendiren objektif bir testtir. Probla kulak kanalı basıncı değiştirilir ve timpanogram elde edilir. Sonuçlar otoskopi ve diğer işitme testleriyle birlikte değerlendirilir.
Sağlık Endeksi Editör Ekibi Güncelleme: 8 dk okuma
Bu yazıda
- Timpanometri testi nedir ve neyi ölçer?
- Timpanometri testi nasıl yapılır?
- Timpanogram hangi bilgileri verir?
- Tip A Tip B ve Tip C ne anlama gelir?
- Hangi durumlarda timpanometri istenir?
- Çocuklarda timpanometri farklı mı uygulanır?
- Timpanometri öncesinde neye dikkat edilir?
- Test ne kadar sürer ve sonuç hemen çıkar mı?
- Timpanometri sonucu nasıl değerlendirilir?
- Normal timpanometri hangi sorunları dışlamaz?
- Timpanometri ile odyometri arasındaki fark nedir?
- Akustik refleks testi timpanometriyle aynı şey mi?
Timpanometri, kulak zarının ve orta kulağın basınç değişikliklerine verdiği mekanik yanıtı ölçen objektif bir odyolojik testtir. İşitme eşiğini doğrudan ölçmez. Bunun yerine kulak zarının ne kadar hareket edebildiği, orta kulaktaki basıncın nasıl olduğu ve ses iletim sisteminin hareketliliği hakkında bilgi verir. Bu nedenle işitme kaybının orta kulak kaynaklı olup olmadığını araştırırken, kulakta dolgunluk veya basınç hissini değerlendirirken ve çocuklarda orta kulak sıvısından şüphe edildiğinde sık kullanılır.
Timpanometri testi nedir? En basit anlatımla, dış kulak yoluna hava geçirmeyecek biçimde yerleştirilen küçük bir prob aracılığıyla kulak kanalındaki basıncın kontrollü olarak değiştirilmesi ve aynı anda orta kulağın akustik yanıtının kaydedilmesidir. Test sonunda elde edilen eğriye timpanogram denir. Timpanogram tek başına bir hastalık adı vermez, muayene ve diğer işitme testleriyle birlikte yorumlanır.
Timpanometri testi nedir ve neyi ölçer?
Orta kulak, kulak zarı ile iç kulak arasında bulunan ve çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerini içeren ses iletim sistemidir. Bu sistemin düzgün çalışabilmesi için kulak zarının ve kemikçik zincirinin yeterli hareketliliğe sahip olması, orta kulak boşluğundaki basıncın da uygun aralıkta bulunması gerekir. Timpanometri bu mekanik özellikleri doğrudan görüntülemez, değişen kulak kanalı basıncı altında akustik immittansı ölçerek değerlendirir.
American Speech-Language-Hearing Association, timpanometriyi orta kulak işlevini değerlendiren ve prob aracılığıyla farklı hava basınçlarında kulak zarının hareketliliğini ölçen bir yöntem olarak tanımlar. Ölçümün temel çıktıları, cihaz ve protokole göre değişebilmekle birlikte, timpanometrik tepe basıncı, tepe admittansı ve eşdeğer kulak kanalı hacmi gibi parametreleri içerebilir.
Bu ayrım önemlidir çünkü normal bir timpanometri sonucu normal işitme anlamına gelmez. İç kulak veya işitme siniri kaynaklı bir işitme kaybında orta kulak mekanikleri normal olabilir. Benzer şekilde anormal bir timpanogram da işitme kaybının derecesini tek başına göstermez. Saf ses odyometrisi işitme eşiklerini ölçerken timpanometri ses iletim sisteminin orta kulak bölümünü değerlendirir.
Timpanometri testi nasıl yapılır?
Test genellikle otoskopik incelemeyle başlar. Uzman dış kulak yolunu ve görülebildiği ölçüde kulak zarını değerlendirir. Bu adım, yoğun kulak kiri, akıntı, yabancı cisim, belirgin perforasyon veya işlemi ertelemeyi gerektirebilecek başka bir durum olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. Timpanometri sırasında probun doğru yerleştirilmesi kadar test öncesi bu kontrol de güvenilir sonuç için önemlidir.
- Uygun boyutta yumuşak bir prob ucu seçilir ve dış kulak yoluna yerleştirilir.
- Prob ile kulak kanalı arasında hava kaçırmayan bir sızdırmazlık oluşturulur.
- Cihaz kulak kanalındaki hava basıncını kontrollü biçimde değiştirirken bir prob sesi verir.
- Kulak zarının ve orta kulak sisteminin bu değişime verdiği akustik yanıt kaydedilir.
- Elde edilen eğri ve ölçüm değerleri incelenir. Gerekirse prob yeniden yerleştirilerek ölçüm tekrarlanır.

Ölçüm sırasında kişi kısa süreli basınç veya kulakta dolgunluk hissedebilir ve bir ton duyabilir. İşlem genellikle ağrılı değildir. University College London Hospitals, hasta bilgilendirmesinde timpanometriyi yumuşak uçlu probla yapılan hızlı ve otomatik bir basınç kaydı olarak açıklar. Testin kendisi kısa sürse de randevunun toplam süresi otoskopi, odyometri veya başka ölçümler eklenirse uzayabilir.
Test sırasında konuşmamak, mümkün olduğunca sabit durmak ve uzmanın yönlendirmesine uymak ölçüm artefaktlarını azaltır. Probun hava kaçırması, ucun kulak kanalı duvarına dayanması veya kişinin hareket etmesi güvenilir olmayan bir eğri oluşturabilir. Bu nedenle ilk kayıt beklenen biçimde değilse tekrar ölçüm yapılması olağandır.
Timpanogram hangi bilgileri verir?
Timpanogram yatay eksende kulak kanalı basıncını, dikey eksende orta kulak sisteminin akustik hareketliliğini gösteren bir eğridir. Eğrinin nerede tepe yaptığı, tepenin yüksekliği ve kulak kanalı hacmi birlikte değerlendirilir. Yalnızca eğrinin şekline bakarak kesin tanı koymak doğru değildir.
Tepe basıncı ne anlatır?
Timpanometrik tepe basıncı, orta kulak sisteminin en yüksek hareketliliği gösterdiği basınç bölgesini ifade eder. Tepe belirgin biçimde negatif basınca kaydığında Östaki tüpü işlev bozukluğu veya orta kulak basınç dengesizliği düşünülebilir. Ancak tek bir negatif basınç ölçümü Östaki tüpü bozukluğunu kesinleştirmez. Ölçüm anlıktır ve burun tıkanıklığı gibi geçici durumlarla da değişebilir.
Tepe admittansı ne anlatır?
Tepe admittansı, kulak zarı ve orta kulak iletim sisteminin ne kadar kolay hareket ettiğine ilişkin bilgi verir. Beklenenden düşük hareketlilik, orta kulak sıvısı, zar kalınlaşması veya kemikçik sisteminde sertlik oluşturan bazı durumlarla birlikte görülebilir. Beklenenden yüksek hareketlilik ise ince veya aşırı hareketli bir kulak zarıyla ya da kemikçik zincirinin bütünlüğünü etkileyen durumlarla ilişkili olabilir. Bu olasılıklar muayene bulguları ve işitme testleri olmadan birbirinden ayrılamaz.
Kulak kanalı hacmi neden önemlidir?
Eşdeğer kulak kanalı hacmi özellikle düz veya belirgin tepe oluşturmayan bir timpanogramın yorumunda yararlıdır. Düz bir eğriyle birlikte beklenenden büyük hacim, açık kulak zarı perforasyonu veya açık ventilasyon tüpü olasılığını destekleyebilir. Çok küçük hacim ise prob ucunun tıkanması, kulak kanalı duvarına dayanması veya kanalı kapatan bir durum gibi teknik ya da anatomik nedenleri düşündürebilir. Bu nedenle düz timpanogram tek başına orta kulakta sıvı var demek değildir.
Tip A Tip B ve Tip C ne anlama gelir?
Timpanogramlar günlük klinik dilde sıklıkla Tip A, Tip B ve Tip C gibi sınıflarla anılır. Tip A genel olarak belirgin bir tepe ve olağan basınç bölgesinde hareketlilik gösteren örüntüyü, Tip B belirgin tepe oluşturmayan düz örüntüyü, Tip C ise tepenin negatif basınç bölgesine kaydığı örüntüyü ifade eder. Tip As daha düşük hareketlilik, Tip Ad ise daha yüksek hareketlilik gösteren A tipi varyasyonlar için kullanılabilir.
Bu harfler hızlı iletişim sağlar ancak tek başına tanı değildir. Güncel British Society of Audiology önerileri, timpanogramı yalnız şekline göre sınıflandırmanın hataya yol açabileceğini ve tepe basıncı, admittans, kulak kanalı hacmi ile otoskopi bulgularının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Özellikle düz bir eğrinin anlamı kulak kanalı hacmine göre değişebilir.
Hangi durumlarda timpanometri istenir?
Timpanometri tek bir şikayete özgü değildir. Orta kulağın ses iletimine katkısının anlaşılması gereken pek çok değerlendirmede kullanılır. Kulakta tıkanıklık veya dolgunluk hissi, sık orta kulak enfeksiyonu öyküsü, iletim tipi işitme kaybı şüphesi, çocuklarda orta kulak sıvısı olasılığı, kulak zarı hareketliliğinin değerlendirilmesi ve ventilasyon tüpünün açık olup olmadığının araştırılması bunlar arasındadır.
Odyogramda hava yolu ile kemik yolu eşikleri arasında fark görülmesi de orta kulak sisteminin değerlendirilmesini gerektirebilir. Timpanometri bu durumda işitme kaybının derecesini ölçmez, fakat iletim bölümünde mekanik bir sorun bulunup bulunmadığı konusunda ek kanıt sağlar. Bu nedenle sonuç genellikle otoskopi ve odyometriyle birlikte anlam kazanır.
Çocuklarda timpanometri farklı mı uygulanır?
Çocuklarda temel prensip aynıdır ancak yaşa bağlı orta kulak özellikleri nedeniyle kullanılan prob sesi ve yorum ölçütleri değişebilir. Özellikle küçük bebeklerde erişkinlerde yaygın kullanılan düşük frekanslı prob sesi güvenilir olmayabilir. Klinik kılavuzlar küçük bebeklerde daha yüksek frekanslı prob tonunun tercih edilmesini destekler, ancak yaş eşiği kılavuza ve yerel protokole göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle bebek sonuçları erişkin normlarıyla yorumlanmamalıdır.
Çocukların kısa süre sabit kalması da ölçüm kalitesini etkiler. Ağlama, konuşma, yutkunma veya probun hareket etmesi kaydı bozabilir. Bu durum testin zararlı olduğu anlamına gelmez, yalnızca ölçümün tekrarlanmasını gerektirebilir. Çocuklarda timpanometri özellikle orta kulak sıvısı şüphesini değerlendirmede yararlıdır fakat tanı, kulak muayenesi ve işitme değerlendirmesiyle birlikte konur.
Timpanometri öncesinde neye dikkat edilir?
Çoğu kişi için özel açlık veya ilaç kesme hazırlığı gerekmez. Asıl önemli nokta kulağın işlem için uygun olup olmadığının değerlendirilmesidir. Akıntılı kulak, belirgin akut enfeksiyon bulguları, ağrılı dış kulak yolu, yabancı cisim, bazı yakın dönem kulak ameliyatları veya bilinen kulak zarı problemleri varsa test planı değişebilir. Özellikle ameliyat sonrası dönemde testin zamanlaması, işlemi yapan kulak burun boğaz hekiminin önerisine göre belirlenmelidir.
Belirgin kulak zarı perforasyonu zaten otoskopide görülüyorsa timpanometri her zaman ek bilgi sağlamaz. Nemli veya akıntılı perforasyonda testten kaçınılabilir. Yoğun kulak kiri de hem güvenliği hem de ölçüm doğruluğunu etkileyebilir. Bu nedenle timpanometriyi yalnız cihaz çıktısı üreten otomatik bir işlem gibi değil, kulak muayenesiyle başlayan klinik değerlendirmenin parçası olarak düşünmek gerekir.
Test ne kadar sürer ve sonuç hemen çıkar mı?
Timpanometri cihazı ölçüm eğrisini işlem sırasında oluşturduğu için teknik sonuç genellikle hemen elde edilir. Her kulaktaki aktif ölçüm kısa sürer, ancak doğru prob ucu seçimi, otoskopi, sızdırmazlığın sağlanması ve gerektiğinde kaydın tekrarlanması toplam süreyi uzatabilir. Bir odyoloji randevusunda timpanometri çoğu zaman tek başına yapılmaz. Saf ses odyometrisi, konuşma testleri veya akustik refleks ölçümü de planlandıysa randevu süresi bu testlerin toplamına göre değişir. Sonucun klinik anlamı ise yalnız cihaz çıktısına değil, muayene ve diğer odyolojik bulgulara göre belirlenir.
Timpanometri sonucu nasıl değerlendirilir?
Raporu değerlendirirken yalnızca cihazın verdiği otomatik sınıflandırmaya bakmak yeterli değildir. Uzman, eğrinin tepe yapıp yapmadığını, tepenin basınç konumunu, tepe admittansını, kulak kanalı hacmini, iki kulak arasındaki farkı ve ölçümün teknik olarak güvenilir olup olmadığını birlikte inceler. Örneğin düz bir kayıt orta kulak sıvısıyla uyumlu olabilir, ancak büyük kulak kanalı hacmi eşlik ediyorsa perforasyon veya açık ventilasyon tüpü gibi başka bir açıklama gündeme gelir. Beklenenden çok küçük hacimde ise probun tıkanması veya yanlış yerleşimi kontrol edilir.
Bu nedenle timpanometri raporundaki tek bir harf veya tek bir sayıyı internetten bulunan referans aralıklarıyla karşılaştırarak tanı koymak güvenilir değildir. Normal değerler yaşa, kullanılan prob tonuna, cihazın ölçüm yöntemine ve klinik protokole göre değişebilir. Ayrıca timpanometri bir anlık ölçümdür. Özellikle orta kulak basıncı zaman içinde değişebileceği için sonuç, kişinin o andaki semptomları ve otoskopi bulgularıyla ilişkilendirilir.
Normal timpanometri hangi sorunları dışlamaz?
Normal görünümlü bir timpanogram orta kulak iletim mekanizmasının belirgin bir bozukluk göstermediğini destekler, ancak bütün işitme sistemi için normal sonuç anlamına gelmez. Kokleadaki duyu hücreleri, işitme siniri veya merkezi işitsel yollarla ilişkili sorunlar timpanometride saptanmayabilir. Bu nedenle kişi sesleri duymakta zorlanıyor, konuşmayı ayırt etmede güçlük yaşıyor veya tek taraflı işitme değişikliği bildiriyorsa normal timpanometri değerlendirmeyi sonlandırmaz. Saf ses odyometrisi, konuşma testleri, otoakustik emisyonlar veya başka odyolojik testler klinik soruya göre eklenebilir.
Timpanometri ile odyometri arasındaki fark nedir?
| Özellik | Timpanometri | Saf ses odyometrisi |
|---|---|---|
| Temel amaç | Orta kulak mekaniğini değerlendirmek | İşitme eşiklerini belirlemek |
| Kişinin aktif yanıtı | Genellikle gerekmez | Duyulan seslere yanıt gerekir |
| Ana çıktı | Timpanogram ve orta kulak ölçümleri | Odyogram ve işitme eşikleri |
| Tek başına neyi göstermez? | İşitme kaybının derecesini göstermez | Orta kulak basıncını doğrudan ölçmez |
Bu iki test birbirinin alternatifi değildir. Bir kişinin odyometrisi işitme kaybını gösterebilirken timpanometri bu kaybın orta kulak iletim sistemiyle ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olabilir. Normal timpanometriye rağmen sensörinöral işitme kaybı bulunabilir. Anormal timpanometri varlığında da işitme etkisinin derecesi ancak odyometrik değerlendirmeyle belirlenir.
Akustik refleks testi timpanometriyle aynı şey mi?
Hayır. Akustik refleks ölçümü çoğu zaman aynı immittans cihazıyla ve aynı randevuda yapılabilse de timpanometriden farklı bir ölçümdür. Timpanometri basınç değişimi altında orta kulak hareketliliğini değerlendirir. Akustik refleks testi ise belirli sesler karşısında orta kulaktaki stapedius kasının oluşturduğu refleks yanıtı araştırır. Hangi testlerin birlikte kullanılacağı kişinin şikayetine ve odyolojik değerlendirme amacına göre belirlenir.
Timpanometri sonucu tek başına reçete veya tedavi planı oluşturmaz. Kulak ağrısı, akıntı, ani işitme kaybı, belirgin tek taraflı yakınma veya sürekli işitme güçlüğü varsa klinik değerlendirme gerekir. Testin asıl değeri, kulak zarının ve orta kulağın mekanik durumunu kısa sürede nesnel olarak ölçmesi ve bu bilgiyi muayene ile işitme testlerinin yanına eklemesidir.